Nepal’deki felaketin ardından Türkiye için kritik uyarı! Uzman 4 bölgeyi işaret etti

26 Ağustos’ta Nepal‑Tibet sınırında meydana gelen büyük bir heyelan, buzul ve kaya kütlelerinin koparak dev bir çığa dönüşmesiyle başladı. Hızla ilerleyen kütle nehir sistemine ulaştığında taşkın ve moloz akışları tetikledi. Bu olay, yüksek dağlarda başlayan bir tehlikenin tek bir bölgeyle sınırlı kalmayıp su, buz, kaya ve molozun etkileşimiyle çok daha geniş bir alanı etkileyebileceğini gösterdi.

Benzer bir zincirleme afet 2024 yılında Fransız Alpleri’nde yaşandı; La Bérarde kasabasını vurmuş taşkın ve moloz akışında şiddetli yağış, kar erimesi ve Glacier de Bonne Pierre buzulunun boşalması etkili oldu. 18 Ağustos’taki yeni araştırma, buzulun altında yüz binlerce metreküp su barındırabilecek gizli rezervlerin bulunduğunu hesapladı. Dr. Bikem Ekberzade, buzul göllerinin beklenenden çok daha fazla su depolayabileceğini vurgulayarak erken uyarı sistemlerinde bu su kütlelerinin hesaba katılması gerektiğini belirtti.

Türkiye’nin Ağrı Dağı, Kaçkarlar, Cilo ve Sat sıradağları, mevsimsel kar örtüsü, buzullar ve sarp yamaçlar bakımından Nepal ve Fransız Alpleri’ne benzer risk faktörlerine sahip. Bu bölgelerde buz, kar, kaya ve su aynı sistem içinde etkileşimde bulunuyor; bir heyelan başka bir kütleyi harekete geçirebilir, böylece taşkın ya da moloz akışı gibi farklı afetlere dönüşebilir. Uzmanlar, klasik risk değerlendirmelerinin ötesine geçerek, farklı bilim dallarının birlikte çalışması ve yeni nesil modelleme ile erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Küresel ısınmanın yarattığı permafrostun çözülmesi, karların erime zamanlarının değişmesi ve buzulların küçülmesi gibi faktörler, dağ sistemlerinin fiziksel özelliklerini etkileyerek olağanüstü afetlerin riskini artırıyor. Bu nedenle Türkiye, yüksek dağlardaki riskleri değerlendirirken küresel ısınmanın yarattığı değişiklikleri göz önünde bulundurarak yeni nesil modelleme ve erken uyarı sistemlerine yatırım yapmalı.